RSS

จากโลกการ์ตูน สู่ตัวผลิตภัณฑ์

27 พ.ค.

ดร.พงศ์ศรันย์  พลศรีเลิศ

phongzahrun@gmail.com

เมื่อวันจันทร์ที่ 27 พฤษภาคม ผมได้ให้สัมภาษณ์รายการ SMART SME ทางสถานีวิทยุ สทร.106 วิทยุครอบครัวข่าว ในประเด็น ธุรกิจการ์ตูนทำเงิน โดยมีคุณปุ๊ก สมาพร ชูกิจ เป็นผู้ดำเนินรายการ จึงขอนำถ้อยความมาถ่ายทอดเป็นตัวอักษร ให้กับท่านผู้อ่าน ครับ

ถาม ตีมธุรกิจประจำสัปดาห์นี้ ทำให้ปุ๊กนึกย้อนไปวัยเด็ก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ไม่ค่อยค่อยจะมีความทุกข์อะไร เวลาปิดเทอมอยู่บ้านรู้สึกเหงาๆ ก็มีเพื่อนคลายเหงา เป็น หนังสือการ์ตูน ดูหนังการ์ตูน แล้วก็มีของเล่น ประเภทตุ๊กตา หรือตัวการ์ตูน ที่เราชื่นชอบ ทำให้เราได้มีโอกาสสร้างจินตนาการ ในการที่จะเล่น แล้วก็พูดคุยกับพวกเขา ซึ่งปุ๊กเชื่อว่า คุณผู้ฟังส่วนใหญ่ที่ผ่านวัยเด็กมา ก็คงจะมีประสบการณ์ที่ประทับใจในตัวการ์ตูนในดวงใจของแต่ละคนคล้ายๆ กัน นะคะ อาจารย์คะ เพื่อให้คุณผู้ฟังได้มีช่วงเวลาของการระลึกถึงตัวการ์ตูนที่อยู่ในหัวใจของคุณผู้ฟัง ในช่วงเริ่มต้นรายการ ปุ๊กอยากให้อาจารย์ช่วยเล่าถึงตัวการ์ตูน ที่อาจารย์ประทับใจเป็นพิเศษ สักตัว สองตัว ได้มั๊ยคะ     

ตอบ คุณปุ๊กครับ ย้อนกลับไปในอดีต ถ้าเราคิดถึงการ์ตูนที่ดังๆ และโลดแล่นอยู่ในหัวใจของเราหลายๆ คน ผมจะนึกถึง ตัวการ์ตูน ที่มาจาก 2 ซีกโลก ก็คือ การ์ตูนจากวอลต์ดิสนีย์ ซึ่งเป็นการ์ตูนจากฝั่งซีกโลกตะวันตก และ การ์ตูนญี่ปุ่น ซึ่งเป็นการ์ตูนจากฝั่งซีกโลกตะวันออก

ผมขอเริ่มจากการ์ตูนจากทางวอลต์ดิสนีย์ก่อนแล้วกันนะครับ ตัวการ์ตูนตัวแรกที่ผมคิดถึง ก็คือ มิกกี้เมาสท์ ครับ ซึ่งเป็นตัวการ์ตูนของค่ายดิสนีย์ ถือกำเนิดขึ้น เมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี 2471 ในขณะที่ วอล์ต ดิสนีย์ (ขณะนั้นอายุ 27 ปี) นั่งอยู่บนรถไฟระหว่างทางมุ่งสู่ลอสแอนเจลิส เขาลงมือสเก็ตช์ภาพคาแรกเตอร์หนูเล็ก ๆ สวมกางเกง สีแดงขึ้นมา โดยมี อับ ไอเวิร์กส ออกแบบรูปร่างลักษณะ หลังจากนั้น มิกกี้ เมาส์ ก็ปรากฎตัวครั้งแรกในหนังการ์ตูนเงียบที่ชื่อว่า Plane Crazy แต่ก่อนที่การ์ตูนเรื่องนี้จะออกฉายนั้น ก็เริ่มมีการนำเสียงมาใส่ในภาพยนตร์ ทำให้ มิคกี้ เมาส์ เป็นหนังการ์ตูนที่มีการใส่เสียงเรื่องแรกในโลก ในชื่อเรื่องว่า Steamboat Willie

ทำให้ มิกกี้เมาส์ กลายเป็นขวัญใจของเด็ก ๆ จวบจนปัจจุบัน โดยทางนิวยอร์กไทม์ เคยเขียนชื่นชมว่า มิกกี้ เมาส์ เป็นผลงานที่มีความคิดสร้างสรรค์เยี่ยมยอดและสนุก เพราะการ์ตูนเรื่องนี้มีจุดเด่นที่เพลงประกอบที่ไพเราะ ภาพ และฉากที่สวยงาม

ลักษณะเด่นของ มิกกี้ เมาส์ เป็นเพียงหนูตัวเล็ก ๆ หูกลมใหญ่สีดำ แขนขาเล็กมาก สวมกางเกงเอี๊ยมสีแดง รองเท้าสีเหลือง มีบุคลิกที่มีความอดทน อดกลั้น ฉลาดหลักแหลม มองโลกในแง่ดี และกล้าหาญ ที่สำคัญ มิกกี้ เมาส์ มีสัญชาตญาณพิเศษในเรื่องของการสืบสวนสอบสวน และด้วยบุคลิกที่โดดเด่นในแง่นี้เองทำให้ตัวการ์ตูนตัวนี้ชอบที่จะใช้เหตุผลเพื่อแก้ไขปัญหาต่าง ๆ โดยไม่ต้องใช้กำลังเข้าสู้ จนสามารถเอาชนะศัตรูที่มีร่างกายที่แข็งแรงกว่า ทำให้ มิกกี้เมาส์ สามารถเป็นที่รักและครองหัวใจของเด็ก ๆ และผู้คนทั่วโลกได้เป็นเวลามากกว่า 80 ปี

ถาม แล้วตัวการ์ตูนจากทางฝั่งประเทศญี่ปุ่นซึ่งมาโด่งดังในบ้านเราก็มีหลายตัว อาจารย์มีความประทับใจตัวการ์ตูนใดเป็นพิเศษ มั๊ยคะ

ตอบ เมื่อสักครู่ผมพูดถึง หนู ก็อดไม่ได้ที่จะต้องพูดถึง แมว ซึ่งเป็นตัวการ์ตูนจากทางฝั่งญี่ปุ่น ที่อยู่ในความประทับใจของใครหลายๆ คน รวมทั้งผม และเชื่อว่าคุณปุ๊ก ก็คงประทับใจด้วย ก็คือ เจ้าแมวหุ่นยนต์จากโลกอนาคตที่ชื่อว่าโดราเอมอน

โดราเอมอน ได้รับแรงบันดาลใจเมื่อเดือนพฤศจิกายน ปี  2512 จากนักวาดการ์ตูน ที่สำคัญคือ ฟูจิโกะ ฟุจิโอะ ซึ่งเป็นนามปากกาของผู้สร้าง 2 ท่าน สำหรับท่านที่สร้างตัวการ์ตูน โดราเอม่อน  คือ ฮิโรชิ ฟุจิโมโตะ ได้เผอิญเห็นแมวจรจัดที่มักแอบเข้ามาเล่นที่บ้านของตนเองเป็นประจำ เขามักจะชอบจับแมวตัวนี้มาหาหมัด ด้วยความกังวลที่ยังไม่สามารถสร้างตัวการ์ตูนเพื่อเขียนการ์ตูนเล่มใหม่ได้ นั่งครุ่นคิด จนเวลาล่วงเลยมาถึง ตี 4. ก็ยังไม่มีไอเดียเกี่ยวกับการ์ตูนเรื่องใหม่ ทำให้ฮิโรชิ โมโหตัวเองเป็นอย่างมาก และคิดเลยเถิดไปว่าโลกนี้น่าจะมี เครื่องไทม์แมชชีน เพื่อย้อนเวลากลับไปแก้ไขอดีต หลังจากนั้นฮิโรชิได้เผลอหลับไปด้วยความอ่อนล้า เมื่อเขาสะดุ้งตื่นขึ้นมา ทำให้เขาตกใจว่าตนเองเผลอหลับไป จึงรีบวิ่งลงจากบันไดบ้านไปสะดุดกับตุ๊กตาล้มลุกญี่ปุ่นของลูกสาวที่ตกอยู่บนพื้น

เหตุนี้เองทำให้ฮิโรชิเกิดไอเดียขึ้นโดยนำหน้าแมวจรจัดมาผสมกับตุ๊กตาญี่ปุ่น สร้างออกมาเป็นตัวละครหุ่นยนต์แมวจากอนาคตคอยช่วยเหลือเด็กชายที่แสนจะไม่ได้เรื่อง ซึ่งก็คือ โนบิตะ และตั้งชื่อว่า โดราเอมอน เป็นคำผสมระหว่าง “โดราเนโกะ” กับ “เอมอน” ในภาษาญี่ปุ่น โดราเนโกะนั้นแปลว่าแมวหลงทาง ส่วนคำว่า “เอมอน” เป็นคำเรียกต่อท้ายชื่อของเด็กชายในสมัยก่อนของประเทศญี่ปุ่น

ลักษณะเด่นของ โดราเอมอน ก็คือ เป็นแมวหุ่นยนต์ในโลกอนาคต เกิดวันที่ 3 เดือน 9 ปี 2112 มีตัวย่อ คือ 12/9/3 ผู้เขียนจึงสร้างให้ เลข 129.3 เป็นตัวเลขประจำตัวของ โดราเอมอน เช่น น้ำหนัก 129.3 กก. ความสูง 129.3 ซม. กระโดดได้สูง 129.3 ซม. วิ่งได้เร็วถึง 129.3 กม. / ชม. พลังแรงม้า 129.3 แรงม้า เส้นผ่านศูนย์กลางฝ่าเท้า 129.3 มิลลิเมตร เป็นต้น

โดราเอมอน มีลักษณะตัวอ้วนกลมสีน้ำเงิน ไม่มีใบหู เนื่องจากถูกหนูกิน ดังนั้นจึงกลัวหนูมาก และไม่มีนิ้วมือ มีกระดิ่งห้อยคอสีเหลือง มีหนวดหกเส้น มีกระเป๋าหน้าสำหรับเก็บของวิเศษสารพัดอย่างที่สุดยอด อาหารที่ชอบที่สุดคือ แป้งทอด (โดรายากิ)

มีนิสัยใจดี ชอบช่วยเหลือคน ใจอ่อน ขี้สงสาร มีเมตตา เหมาะกับการทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง สิ่งของที่ โดราเอมอนใช้บ่อยๆ และทำให้เราเกิดจินตนาการตาม ก็คือ เครื่องย้อนเวลา หรือ ไทม์แมชชีน คอปเตอร์ไม้ไผ่ ติดที่หัวแล้วก็บินไปไหนมาไหนได้ ประตูสารพัดสถานที่ หากเปิดประตูนี้ออกแล้วพูดชื่อว่าจะไปที่ไหนประตูก็จะเปิดออกไปยังสถานที่นั่นทันที แล้วก็ ไฟฉายย่อส่วน

ถาม ได้ฟังอาจารย์เล่าเรื่อง ตัวการ์ตูน ทั้ง มิกกี้เมาส์ และ โดราเอมอน มีประเด็นที่อาจารย์พูดถึง ก็คือ เรื่องคาแรกเตอร์ และ ความเป็นเอกลักษณ์ ของตัวการ์ตูนไม่ว่าจะเป็นรูปร่างสีสรร การแต่งกาย บุคลิก ลักษณะ และอุปนิสัยใจคอ ของตัวการ์ตูนแต่ละตัว อยากถามอาจารย์ว่า คาแรกเตอร์ของตัวการ์ตูน มีความสำคัญอย่างไร ถ้าเราจะหยิบเอาตัวการ์ตูน มาสร้างสรรค์เป็นสินค้าที่จะวางจำหน่ายในท้องตลาด คะ

ตอบ นักจิตวิทยาได้อธิบายเกี่ยวกับ เด็ก และ ความสำคัญของการ์ตูน ไว้ว่า เป็นเพราะเด็กก่อนวัยเรียน (อายุ 2-6 ปี) และเด็กวัยเรียน (อายุ 6-12 ปี) เป็นวัยที่มีจินตนาการสูง เช่น เด็กจะคิดว่าสัตว์ หรือสิ่งของสามารถพูดได้ ออกความเห็นได้ ซึ่งการ์ตูนสามารถตอบสนองต่อจินตนาการตรงนี้ของเด็กได้ดี

การ์ตูน สามารถเขียนให้สัตว์พูดได้เหมือนคน ทำงานได้ มีคู่ มีครอบครัวได้เหมือนคน เขียนเป็นสัตว์ประหลาด มนุษย์ต่างดาวก็ได้ เขียนให้มีความสามารถพิเศษ บินได้ แปลงร่างได้ การ์ตูนมีจินตนาการได้ไม่สิ้นสุด วัยนี้จะเป็นวัยที่รับรู้และเข้าใจสิ่งที่สัมผัสอย่างเป็นรูปธรรม คือเห็นอย่างไรก็คิดอย่างนั้น ดังนั้นจะเห็นได้ว่าเด็กจะไม่สามารถอ่านหนังสือนิยายได้เข้าใจ และจินตนาการได้เหมือนกับดูการ์ตูน การ์ตูนจึงนับเป็นสื่อช่วยจินตนาการให้เด็กสามารถรับรู้ได้ง่ายขึ้น

ตัวการ์ตูน ก็เปรียบเสมือนตัวละคร ที่โลดแล่นอยู่ในสื่อที่เราสามารถรับรู้ได้ ไม่ว่าจะเป็น หนังสือการ์ตูน ไปจนถึง การ์ตูนแอนนิเมชั่น ผู้เขียนการ์ตูนจะกำหนดบุคลิกลักษณะ อุปนิสัย พฤติกรรมของตัวการ์ตูนแต่ละตัวไว้ เสมือนกับการสร้างบุคลิกของตัวละครขึ้นมา เพื่อให้สามารถเดินเรื่องราวในแต่ละฉาก แต่ละตอนได้อย่างต่อเนื่อง และผู้ชมสามารถจดจำ เอกลักษณ์ของตัวการ์ตูนนั้นๆ ได้

ลองนึกถึงผู้ชมที่เป็นเด็กๆ หลังจากดูการ์ตูน ก็จะเกิดความรู้สึกชื่นชอบ ไปจนถึง มีความหลงใหล มีความรักให้กับตัวการ์ตูนที่ตนเองโปรดปราน อยากมีความเป็นเจ้าเข้า เจ้าของ ในตัวการ์ตูนนั้น ตั้งแต่สินค้าประเภทที่เป็นตัวการ์ตูนจำลองในขนาดต่างๆ ของใช้รูปตัวการ์ตูน ไปจนถึงการสะสมสินค้า ที่มีการพิมพ์รูปตัวการ์ตูนที่ตนเองโปรดปรานอยู่ในนั้นด้วย

ดังนั้น ตัวการ์ตูนใดที่บุคลิก พฤติกรรม และเอกลักษณ์ที่โดดเด่น เป็นที่จดจำได้ และเป็นที่ชื่นชอบของเด็กๆ ก็มักจะได้รับความนิยมนำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์รูปแบบต่างๆ เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของ พ่อแม่และเด็ก ในแต่ละกลุ่มเป้าหมายที่แตกต่างกันไป และสามารถทำเป็นธุรกิจได้อย่างเป็นล่ำเป็นสัน

เช่น กลุ่มเป้าหมายที่มีกำลังซื้อ ก็นิยมที่จะซื้อสินค้าที่มีลิขสิทธิ์ถูกต้อง เพราะเป็นของแท้ มีราคาสูง แสดงให้เห็นถึงฐานะทางเศรษฐกิจ และความสามารถในการซื้อ

ส่วนกลุ่มเป้าหมายที่มีกำลังซื้อน้อย ก็อาจหันไปหาซื้อสินค้าที่ทำเลียนแบบ ทั้งที่เป็นของปลอม และของที่มีลักษณะใกล้เคียง ซึ่งมีราคาถูกกว่า

ถาม เมื่อสักครู่ อาจารย์พูดถึง ค่าลิขสิทธิ์ ในการนำตัวการ์ตูนมาใช้ในผลิตภัณฑ์ อยากทราบว่า ปกติสินค้าประเภทนี้ ผู้ประกอบการต้องดำเนินการอย่างไรคะ

ตอบ โดยปกติ ผู้ประกอบการที่ต้องการผลิตสินค้าที่มีตัวการ์ตูนลิขสิทธิ์ประกอบอยู่ในตัวผลิตภัณฑ์ ต้องดำเนินการซื้อลิขสิทธิ์ผ่านตัวแทนที่ได้รับการแต่งตั้งให้ดูแลลิขสิทธิ์ในประเทศไทย และเสียค่าลิขสิทธิเป็นรายปี และ อาจมีค่าลิขสิทธิ์ ตามจำนวนสินค้าที่ผลิต ซึ่งขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละเจ้าของลิขสิทธิ์

ผู้ประกอบการต้องออกแบบสินค้า ไปนำเสนอให้กับตัวแทนเจ้าของลิขสิทธิ์ ได้พิจารณาก่อนว่า มี Concept ของสินค้า ที่ส่งเสริมต่อภาพลักษณ์ของตัวการ์ตูนนั้นๆ หรือไม่ และต้องไม่เป็นประเภทสินค้าที่ไปทับซ้อนกับผู้ที่ซื้อลิขสิทธิ์รายอื่นๆ เมื่อได้รับความเห็นชอบแล้วจึงจะสามารถผลิตเพื่อวางจำหน่ายได้ ครับ

ถาม จากการที่มีค่าลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นค่าลิขสิทธิ์รายปี หรือ ต่อชิ้นของสินค้าที่จะผลิตไปวางจำหน่าย ก็มีผลทำให้สินค้ามีต้นทุน และราคาสูง ถ้ามีผู้ประกอบการสนใจอยากทำธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับตัวการ์ตูนในรูปแบบสินค้าต่างๆ ไม่จำกัดเฉพาะสินค้าสำหรับเด็กนะคะ แต่อาจรวมไปถึงสินค้าที่มีภาพลักษณ์ของตัวการ์ตูนสำหรับผู้ใหญ่ด้วย อาจารย์มีข้อแนะนำอย่างไรบ้างคะ

ตอบ จากการที่มีต้นทุนค่าลิขสิทธิ์สูง ก็เลยเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้มีสินค้าลอกเลียนแบบ ซึ่งผิดกฎหมายออกมาลักลอบวางจำหน่ายกันเยอะ แบบนี้ก็ไม่สนับสนุนให้ทำนะครับ เพราะนอกจากผิดกฎหมายแล้ว ท่านยังเสี่ยงต่อการถูกจับ ถูกปรับ และเป็นคดีอาญาอีกด้วยนะครับ

ผมเคยอ่านเจอบทให้สัมภาษณ์ของผู้ประกอบการรายหนึ่ง ที่ทำกระเป๋าสำหรับเด็ก วางจำหน่าย และทราบดีว่า ตลาดกลุ่มเด็กให้ความนิยมกระเป๋าตัวการ์ตูน โดยเฉพาะตัวการ์ตูนที่มีลักษณะแบบอะนิเมะ หรือ การ์ตูนญี่ปุ่น ก็เลยออกแบบตัวการ์ตูนเป็นของตัวเองขึ้นมา โดยมีคาแรกเตอร์น่ารักเหมือนเด็กสาวญี่ปุ่น และไปนำเสนอร้านค้าที่เป็นตัวแทนจำหน่ายว่า เป็นตัวการ์ตูนตัวใหม่ของญี่ปุ่น กว่าจะรู้ความจริงว่าเป็นตัวการ์ตูนฝีมือคนไทย ก็ขายดิบขายดีไปนานแล้วครับ

แล้วถ้าเป็นสินค้าอื่นๆ สำหรับการใช้งานทั่วไป ที่ไม่ได้มีไว้เพียงแค่การตั้งโชว์ เราก็จะพบสินค้าที่มีตัวการ์ตูนเป็นส่วนประกอบสำคัญของสินค้ามากมาย เราต้องเข้าใจก่อนว่า ตัวการ์ตูน เป็นสื่อที่แสดงให้เห็นถึง ความน่ารัก ความปลอดภัย เราสามารถเอามาใช้เป็นส่วนประกอบเพื่อช่วยลดความกังวลใจที่มีต่อการใช้สินค้านั้นๆ ได้ นะครับ เช่น ปลั๊กไฟ ที่เป็นรูปการ์ตูน ด้ามจับมีด เขียง ที่มีการขึ้นพิมพ์เป็นตัวการ์ตูน จะทำให้ผู้ใช้รู้สึกถึงความเป็นมิตรของสินค้ามากขึ้น และที่สำคัญ การนำตัวการ์ตูนมาใช้ในผลิตภัณฑ์ต้องคำนึงถึงความสะดวกในการใช้งาน และการดูแล เก็บรักษาง่าย เป็นองค์ประกอบสำคัญ ด้วยนะครับ

ถาม ถึงคำถามสุดท้ายค่ะ เราสามารถนำตัวการ์ตูนมาใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างการจดจำในตราสินค้า ได้มั๊ยคะ

ตอบ วันนี้ เราจะพบการทำกิจกรรมการส่งเสริมการตลาด การประชาสัมพันธ์ หรือ Event ต่างๆ ที่ใช้ ตัวการ์ตูนสัญลักษณ์ หรือ มาสคอด กันมากขึ้น สิ่งสำคัญก็คือ ตัวมาสคอด ที่ออกแบบมานั้น ต้องสะท้อนความเป็นเอกลักษณ์ของแบรนด์ เช่น สี ตราสัญญลักษณ์ รวมไปถึงบุคลิกภาพของแบรนด์นั้นด้วยนะครับ เพื่อไม่ให้ผู้บริโภคเกิดความรู้สึกสับสนที่มีต่อภาพลักษณ์ของแบรนด์ และสำคัญที่สุดก็คือ คนที่สวมชุดมาสคอดอยู่นั้น ต้องแสดงบทบาทให้ถูกต้องตามคุณลักษณะ ท่าทาง บุคลิกภาพ ที่ต้องมีการกำหนดไว้ด้วยนะครับ

ขอขอบคุณ ข้อมูลประกอบจาก

http://hilight.kapook.com/view/53689

http://th.wikipedia.org/wiki/โดราเอมอน

http://www.gotoknow.org/posts/299327

 
ใส่ความเห็น

Posted by บน พฤษภาคม 27, 2013 in Marketing, SMEs Strategy

 

ป้ายกำกับ: ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: