RSS

Social Media ที่ มาสโลว์ ไม่ได้อธิบาย

15 ม.ค.


ดร.พงศ์ศรันย์  พลศรีเลิศ

phongzahrun@gmail.com

 social Media Maslow

“ ใครไม่มี Facebook ใช้บ้าง ยกมือขึ้น? ” ผมว่าถ้าถามด้วยคำถามนี้ กับกลุ่มวัยรุ่น คนวัยทำงาน คงหาคนที่จะยกมือตอบว่า ยังไม่มีค่ะ หรือ ไม่รู้จัก Facebook เลยค่ะ หาได้น้อยมากนะครับ มอง ไปจนถึงกลุ่มผู้ใหญ่ ผู้สูงอายุหลายคน วันนี้ ผมมองเห็น ด้วยความชื่นชม  ที่เคยคิดว่า ผู้สูงวัยจะกลายเป็นคนที่กลัวเทคโนโลยี แต่กับพบว่า ผู้สูงวัยในเมืองหลายคน มี Facebook ใช้ ไปจนถึง แอพพลิเคชั่นยอดนิยมอย่าง Line

คำถามที่ผมสงสัย ก็คือ วันนี้เราใช้ Social Media เหล่านี้ กันเพื่ออะไร

ถ้าเรามองในเชิงพฤติกรรม และลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์ อย่าง ทฤษฎี Hierarchy of Needs ซึ่ง เป็นทฤษฎีทางจิตวิทยา ที่เสนอโดย อับราฮัม มาสโลว์ ในรายงานเรื่อง “A Theory of Human Motivation” ปี 1943

ลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์ ถูกนำเสนอโดยรูปพิระมิด แบ่งออกเป็น 5 ชั้นคร่าวๆของความต้องการต่างๆ คือ เริ่มจาก ลำดับแรก คือ ความต้องการทางกายภาพ (Physical Needs) , ลำดับที่สอง ความต้องการความมั่นคงปลอดภัย (Safety Needs), ลำดับที่สาม ความต้องการมิตรภาพ ความรัก และสังคม  (Friendship, Love & Social Needs), ลำดับที่สี่ ความต้องการความเคารพนับถือและชื่อเสียง(Esteem Needs), และลำดับที่ห้า ความต้องการความสมบูรณ์ของชีวิต (Self-actualization Needs) อยู่ด้านบนสุดของพีระมิด เป็นความต้องการสูงสุดของชีวิต

เราจะพอพิจารณาได้ว่า Social Media เป็นบริบทสำคัญที่ช่วยเติมเต็มความต้องการของมนุษย์ที่ขาดหายไป ให้กับคนหลายต่อหลายคน ไม่ว่าจะอยู่ในวัยใด ลองนึกภาพดูถึงผู้สูงวัยที่อยู่กับบ้าน จะไปไหนมาไหนก็ไม่สะดวก จะโทรศัพท์คุยกับเพื่อนๆ ทั้งวัน ลูกหลานก็คงบ่นว่า ใช้โทรศัพท์เปลืองค่าใช้จ่ายให้รู้สึกน้อยใจ อย่างน้อยก็มี Social Media ทั้ง Facebook และ กลุ่มเพื่อนใน Line ให้ได้คลายเหงา ยังรู้สึกว่าตนเองยังเป็นที่รัก เป็นที่ต้องการของเพื่อนๆ อยู่ สังคมไม่ได้ห่างหายไปไหน

จะต่างกับวัยรุ่น วัยหนุ่มสาว และคนทำงาน ที่มี Social Media ไว้ Up Status ของตัวเอง ไม่ว่าจะกิน จะนอน จะตื่นขึ้นมายามดึก จะเจ็บป่วย จะทุกข์สุข โศกเศร้า รวมไปถึง Update Status การใช้สินค้า ผลิตภัณฑ์ต่างๆ ให้เพื่อนๆ ได้รับรู้

คำถาม ก็คือ พฤติกรรมเหล่านี้ ไปตรงกับ ลำดับความต้องการของมนุษย์ ในลำดับขั้นใด ตามทฤษฎีลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์

ผมว่า เริ่มจาก ลำดับขั้นตอนความต้องการแรก เลยล่ะครับ การได้โพสรูปสวยๆ ของตัวเอง ใครที่ไม่สวยพอ ก็ใช้แอพพลิเคชั่น อย่าง Camera 360 แต่งภาพให้เนียน ดูอ่อนเยาว์กว่าความเป็นจริงของชีวิต ก็เพื่อตอบสนองความต้องการทางเพศ ซึ่งเป็นความต้องการทางด้านกายภาพขั้นพื้นฐาน ที่ มาสโลว์บอกว่า มนุษย์มีความต้องการ การสืบพันธ์ เป็นพื้นฐานที่สำคัญ เราโพสรูปสวย รูปหล่อ ก็เหมือน นกยูงรำแพนหางสวยๆ งาม ๆ นั่นแหละครับ บางคนยังไม่มีแฟน ก็เผื่อว่าจะได้แฟนผ่าน Social Media บางคนมีแฟนอยู่แล้ว ก็อดที่จะโพสไม่ได้ เพื่อที่จะได้รู้สึกว่า ตัวเองยังเป็นที่สนใจของเพศตรงข้ามอยู่

ลำดับความต้องการต่อมา เราต้องการความมั่นคงปลอดภัย มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เราต้องการเพื่อน เราจะรู้สึกปลอดภัยถ้ามีเพื่อน มีคนร่วมอุดมการณ์เดียวกันกับเรา มี Fanpage ทางการเมืองมากมายใน Facebook ให้ผู้คนได้กด Like ยิ่งมีจำนวนผู้คนมากด Like มากเท่าไร เราก็รู้สึกว่าปลอดภัย อุ่นใจ ที่มีผู้คนที่มีความคิดเห็นทางการเมืองเหมือนกับเรา มีอุดมการณ์เดียวกับเรา ไม่โดดเดี่ยว หรือ กลายเป็นคนที่แปลกแยกต่อสังคม เช่นเดียวกับการกด Like เป็น Fanpage สินค้าที่เราใช้อยู่ การมีจำนวนเพื่อนๆ ที่กด Like เหมือนกับเราจำนวนมาก จนกลายเป็นชุมชนคนใช้ผลิตภัณฑ์ หรือบริการนี้ ก็ทำให้เราอุ่นใจว่าใคนร่วมชะตากรรมเดียวกับเรา ไว้คอยพูดคุยปรึกษาหารือ หรือ รวมพลังเรียกร้อง ความถูกต้องยุติธรรมต่อผู้ประกอบการธุรกิจนั้นๆ

นั่นคือ เหตุผลสำคัญในลำดับขั้นตอนที่สามของความต้องการของมนุษย์ เราต้องการสังคม ต้องการมิตรภาพและความรัก หลายคนมีเพื่อน มีมิตรภาพใหม่ๆ เพิ่มขึ้นอีกมากมายจาก Social Media พูดคุยกันผ่านทาง Social Media ถูกคอ เหมือนรู้จักกันมานาน ทั้งๆ ที่ไม่ได้เคยมีโอกาสพบเจอตัวจริงกันเลย เวลาที่โพสข้อความ รูปภาพ อะไรลงไปในเพจของตัวเอง ก็คาดหวังว่าจะได้รับการกด Like จากเพื่อนๆ ซึ่งทำให้รู้สึกสบายใจว่า เรายังเป็นที่รู้จัก และยังมีเพื่อนๆ ที่คอยติดตามการโพส ติดตามกิจกรรม และความเคลื่อนไหวของเราอยู่เสมอ ท่านคงได้ยินบ่อยๆ ถึงคนที่เป็นโรคติด Social Media ตื่นเช้ามาสิ่งแรกคือ ต้องหยิบ Smart Phone มาดู Status ของเพื่อนๆ และ Update Status ของตัวเอง โทรศัพท์อยู่ข้างตัวไม่เคยห่าง  คอยเช็คสถานะตลอดเวลา รู้สึกว่าอุ่นใจ มีความสุขที่ได้เข้าไปในโลกของ Social Media หลายคนไม่เป็นอันทำอะไร ไม่ทำงาน ใช้ชีวิตอยู่กับ Social Media ตลอดเวลา

เราจะพบว่า จำนวนเพื่อนใน Fanpage จำนวนสมาชิกที่ กด Like กลายเป็นตัวเลขดัชนี ชี้วัดความสำเร็จ ของใครหลายต่อหลายคน เราจะรู้สึกยินดีและมีความสุข ถ้าข้อความ เรื่องราวที่เราเขียน ภาพที่เราโพส ได้ถูก Share ออกไป และมีการกด Like เพิ่มมากขึ้น จำนวนการ Share จำนวนการกด Like ได้เป็นดัชนีวัดความสุขใจของใครต่อใครหลายคนไป โดยที่เจ้าตัวเองไม่รู้ตัว จะรู้สึกเศร้าถ้ามีคนกด Like น้อย บางคนอาจจะถึงกับเสียใจ ที่ไม่มีคน Share ดังนั้นจะเห็นได้ว่า Social Media สามารถช่วยตอบสนองความต้องการด้านชื่อเสียงและการยอมรับ ได้เป็นอย่างดี นี่ยังไมได้พูดถึง Clip Video ที่ เผยแพร่ผ่านทาง Social Media อย่าง Youtube นะครับ จำนวนการ Click เข้ามาดู หรือยอด Views เป็นดัชนีวัดความสุขของคนที่โพสได้เป็นอย่างดี

มาถึงลำดับขั้นตอนความต้องการสูงสุดของมนุษย์ หลายคนอยากเป็นดารา ได้รับการกล่าวถึง ได้รับการยกย่อง มากกว่าเพียงแค่จำนวนสมาชิก Fanpage ที่คอยติดตาม  “อะไรที่คนคนหนึ่งเป็นได้ เขาต้องเป็นให้ได้” (What a man can be, he must be) เป็นคำกล่าวของมาสโลว์ที่สรุปความหมายของความต้องการความสมบูรณ์ของชีวิตไว้ ความต้องการนี้ เกี่ยวกับ ศักยภาพสูงสุดของบุคคล และ การตระหนักถึงศักยภาพนั้น มาสโลว์อธิบายว่า นี้คือ ความต้องการที่ปรารถนาจะเป็นมากกว่าที่เขาเป็นอยู่ เป็นความปรารถนาที่จะเป็นทุกๆอย่างที่เขาจะสามารถเป็นได้  ท่านเชื่อหรือไม่ว่า Social Media อย่างเช่น Facebook สามารถทำให้หลายคนเป็นคนอีกคนหนึ่ง ที่ไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริงของเขา เป็นคนในจินตนาการที่เขาอยากจะเป็น จากคนที่ตัวจริงไม่สวย ไม่หล่อ ไม่รวย แต่ในโลกของความเป็นจริงกึ่งเสมือน สามารถทำให้เขาเป็นคนที่ สวย หล่อ รวย และได้รับความชื่นชมจากใครต่อหลายคนที่ไม่รู้ความจริง

แล้วในโลกของความจริงล่ะ Social Media ช่วยให้ใครต่อหลายคนไปถึงดวงดาวที่เขาฝันถึงได้ หลายคนได้รับโอกาสที่ดีๆ ในชีวิต จาก Social Media

แล้วคุณล่ะ Social Media ช่วยตอบสนองความต้องการของคุณ ไปถึงลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์ ลำดับที่เท่าไรแล้ว

 
ใส่ความเห็น

Posted by บน มกราคม 15, 2014 in Marketing

 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: