RSS

การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ของธุรกิจเครื่องหนัง

19 พ.ค.

ดร.พงศ์ศรันย์ พลศรีเลิศ

phongzahrun@gmail.com

ในช่วงเวลาประมาณ เกือบ 10 ปี มานี้ เครื่องหนังไทยเริ่มมีชื่อเสียงและเป็นที่ รู้จักในตลาดต่างประเทศทั่วโลกมากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องคุณภาพสินค้า และการออกแบบ

การพัฒนาของอุตสาหกรรมเครื่องหนังบ้านเรา เริ่มมาจากอุตสาหกรรมในครัวเรือนที่มีการเน้นการใช้แรงงานเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญ สู่การผลิตในรูปของโรงงานอุตสาหกรรมที่มีการนำเอาเครื่องจักรและเทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัยเข้ามาใช้รวมทั้งมีการพัฒนาฝีมือในการออกแบบและตัดเย็บผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตจนสามารถพัฒนาเป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญของประเทศ

มูลค่าการส่งออกปีละประมาณ 3 หมื่นล้านบาท มาจากผลิตภัณฑ์ประเภทรองเท้าและชิ้นส่วนประมาณ 20,000 ล้านบาท หรือประมาณร้อยละ 70 ส่วนที่เหลือจะเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์กระเป๋า เครื่องใช้สำหรับเดินทาง การขยายตัวของการส่งออกมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ส่วนหนึ่งมาจากความผันผวนของภาวะเศรษฐกิจของประเทศที่เป็นตลาดส่งออกสำคัญของไทย เช่น สหรัฐอเมริกา กลุ่มสหภาพยุโรป และ ญี่ปุ่น และสาเหตุที่สำคัญ คือ เราถูกตีตลาดจากประเทศคู่แข่งขนที่มีต้นทุนค่าจ้างแรงงานต่ำกว่า อย่าง จีน เวียดนาม ในกลุ่มสินค้าระดับกลางถึงล่าง และสินค้าประเภทรับจ้างผลิต ซึ่งผู้ว่าจ้างจะหันไปสั่งผลิตจากประเทศที่มีต้นทุนค่าจ้างแรงงานต่ำกว่าไทย รวมทั้งผู้ที่ว่างจ้างผลิตในไทยหลายราย ได้หันไปสั่งผลิตและนำเข้ามาจากประเทศจีน และ เวียดนาม

ถ้ามองในภาพรวมทั่วไป ผมมองว่า อุตสาหกรรมรองเท้าและเครื่องหนังในฐานะที่เป็นผู้ผลิต น่าที่จะมีแนวโน้มหดตัวลง อาจจะมีบางกิจการที่อาจต้องปิดตัวลง หรือ ลดขนาดของกิจการ

ปัจจัยที่เป็นแรงกดดันสำคัญ ก็คือ ต้นทุนค่าจ้างแรงงานที่สูงขึ้น การขาดแคลนแรงงานช่างเย็บที่มีฝีมือ แรงงานทดแทนมีน้อย และขาดแคลนนักออกแบบแฟชั่นเครื่องหนัง

ส่วนปัจจัยสนับสนุนความอยู่รอดของอุตสาหกรรม ผมอยากให้เรามองในลักษณะที่เป็นห่วงโซ่อุตสาหกรรมจากต้นน้ำ มายังกลางน้ำ และปลายน้ำ

อุตสาหกรรมต้นน้ำ ซึ่งก็คือ ธุรกิจปศุสัตว์ โดยในปัจจุบันผู้ประกอบการธุรกิจปศุสัตว์ส่วนใหญ่มีวัตถุประสงค์หลักในการดำเนินธุรกิจเพื่อการบริโภคมากกว่าเพื่อการขายหนังแก่โรงงานฟอกหนัง ทำให้ได้ผืนหนังสัตว์ที่มีคุณภาพดีไม่เพียงพอต่อความต้องการ จำเป็นต้องสั่งนำเข้าจากต่างประเทศ ทำให้มีต้นทุนวัตถุดิบที่สูงขึ้น

อุตสาหกรรมกลางน้ำ ซึ่งก็คือ ธุรกิจฟอกหนัง มีโรงงานฟอกหนังอยู่ประมาณ 130 โรง ปัจจุบันมีความร่วมมือระหว่างอุตสาหกรรมฟอกหนังและธุรกิจปศุสัตว์ส่งเสริมให้เกษตรกรเลี้ยงกระบือและโคเพิ่มมากขึ้นเพื่อเพิ่มปริมาณวัตถุดิบในประเทศและลดการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ นอกจากนั้นแล้วภาครัฐได้เข้ามามีบทบาทในการสนับสนุนการออกแบบลวดลายให้อุตสาหกรรมฟอกหนังเพื่อให้หนังที่ฟอกมีคุณภาพในด้านการออกแบบมากขึ้น

อุตสาหกรรมปลายน้ำ ซึ่งก็คือ ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์เครื่องหนังและรองเท้า ประสบการณ์ที่ผ่านมาส่วนใหญ่เป็นผู้รับจ้างผลิตตามคำสั่งซื้อ ซึ่งจะมีประสบการณ์และความชำนาญในกระบวนการผลิตเป็นอย่างดี เรามีฝีมือ และคุณภาพการตัดเย็บเป็นที่ยอมรับของลูกค้าต่างชาติ สิ่งที่ยังขาดอยู่คือ การออกแบบและสร้างตราสินค้าให้กับผลิตภัณฑ์รวมทั้งการสร้างความเชื่อมั่นในตราสินค้าให้แก่ผู้บริโภค

ถ้ามองต่อไปในอนาคต ผมว่า อุตสาหกรรมรองเท้าและเครื่องหนัง ยังคงสามารถอยู่รอด และเป็นอุตสาหกรรมที่สำคัญของประเทศต่อไปได้ แต่คงมีขนาดของอุตสาหกรรมเล็กลง และผู้ประกอบการที่จะอยู่รอดได้ คงต้องมีการปรับตัวอีกพอสมควรครับ

ผมเชื่อว่า ผู้ประกอบการที่ยังไม่ได้ถอดใจว่าจะเลิกประกอบธุรกิจประเภทนี้ไป ก็คงกำลังพยายามปรับตัวกันอยู่นะครับ หลายคนก็พยายามสร้างแบรนด์ของตัวเองขึ้นมา ไม่ง่าย แต่ก็ไม่ใช่เป็นเรื่องที่สร้างไม่ได้ ซึ่งมีตัวอย่างให้เห็นมากมาย เพียงแต่ค่านิยมของคนไทยเรามักจะชื่นชอบสินค้าแบรนด์เนมต่างประเทศ ทั้งๆที่ สินค้าเหล่านั้นเป็นผู้ผลิตที่ว่างจ้างให้คนไทยเป็นผู้ผลิต แต่ถ้าเป็นสินค้าแบรนด์เนมของคนไทย เรากลับรู้สึกว่า รับไม่ได้ ทั้งๆ ที่ คุณภาพและความสวยงามไม่ต่างกันเลย อย่างล่าสุด ผมไปเดินเล่นที่ The Walk ไปเจอผู้ประกอบการรายหนึ่งเขามาออกบูธขายกระเป๋าหนังที่โรงงานของเขาเป็นผู้ผลิตเอง ผมดูแล้วถือว่าฝีมือการตัดเย็บดีมาก ใช้วัสดุหนังและส่วนประกอบสำคัญเช่น ซิปทองเหลือง อย่างดี รอบตะเข็บ ฝีเข็มเย็บ หาที่ติแทบไม่ได้ ผมเลยอดใจที่จะอุดหนุนไม่ได้ครับ คุณภาพ ประโยชน์ใช้สอย เมื่อเทียบกับราคา 2,500 บาทแล้ว ผมถือว่าคุ้มค่ามากครับ

แล้วผู้ประกอบการควรปรับตัวอย่างไร

มี 3 เรื่อง ที่ต้องอยู่ในความคิดคำนึง และเป็นแผนการพัฒนา ปรับปรุงอยู่ตลอดเวลา คือ ต้นุทน (Cost) คุณภาพ (Quality) และ ระยะเวลาการส่งมอบ (Delivery Time)

ผมว่า เรื่องของค่าจ้างแรงงาน เป็นต้นทุนสำคัญ และเป็นเรื่องใหญ่ที่สุดใน 3 เรื่อง ถ้าท่านผู้ประกอบการผลิตสินค้าตลาดกลางถึงล่าง ท่านก็หลีกเลี่ยงเรื่องการแข่งขันด้านราคาไม่ได้ และต้นทุนค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาท ก็จะเป็นปัจจัยกดดันให้ท่านอยู่ในสถานการณ์ที่ลำบาก แต่ถ้าท่านสามารถเพิ่ม Function การใช้งาน เป็น Functional Bag ที่สามารถทำให้ลูกค้ารับรู้ได้ถึงความคุ้มค่าของการใช้งาน และมีรูปแบบที่หลากหลายให้เลือกซื้อไปใช้ ได้ตามความต้องการใช้งานในโอกาสต่างๆ ซึ่งจะทำให้ท่านสามารถขยับราคาเพิ่มขึ้นไปได้อีก และมีช่องว่างของกำไรให้เหลือพอสำหรับการหายใจ

อย่างไรก็ตาม ต่อให้ท่านผลิตสินค้าที่เป็นตลาดบนเพิ่มสูงขึ้น แต่ท่านไม่สามารถบริการจัดการประสิทธิภาพการผลิตได้ ต้นทุนของท่านก็ยังสูงอยู่ดี ท่านต้องหาวิธีการปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ให้พนักงานสามารถผลิตจำนวนชิ้นงานต่อวันเพิ่มสูงขึ้น โดยที่ไม่มีปัญหาเรื่องคุณภาพสินค้า

เพราะฉะนั้น ถ้ามีแผนการปรับปรุงระบบการบริหารการผลิต ตั้งแต่กระบวนการออกแบบ จัดซื้อ การขึ้นตัวอย่าง การตัด การเย็บ การตบแต่ง การตรวจสอบและควบคุมคุณภาพ ให้มีคุณภาพที่ออกมาสวยงามสม่ำเสมอ ผลิตสินค้าในจำนวนน้อยๆ ได้ในระยะเวลาที่รวดเร็ว พนักงานเย็บมีทักษะการทำงานที่หลากหลายขั้นตอน หลากหลายเครื่องจักร ผมว่า ก็น่าจะเป็นแนวทางที่ทำให้ผู้ประกอบการอยู่รอดได้มากขึ้นครับ

อีกประการหนึ่งที่ผมมองว่า เป็นอุปสรรคสำคัญต่อความอยู่รอดของผู้ประกอบการเอง ผู้ประกอบการหลายราย ยังคงยึดติดอยู่กับการรับคำสั่งซื้อในปริมาณขั้นต่ำที่มีจำนวนสูงอยู่ ซึ่งสินค้าที่มีคุณภาพและเน้นจำหน่ายแก่กลุ่มลูกค้าระดับบน ส่วนใหญ่ถูกจำหน่ายในร้านค้าย่อย จึงมีความต้องการสั่งซื้อสินค้าเครื่องหนังต่อครั้งไม่สูง เพราะฉะนั้น ถ้าสามารถปรับลดปริมาณการรับคำสั่งซื้อต่อแบบลงได้ ไปจนถึงรับผลิตแบบ Made to Order แบบใบเดียว ชิ้นเดียวได้ เหมือนสั่งตัดเย็บเสื้อผ้าเฉพาะตัว ผมว่า ก็จะเป็นโอกาสในการรองรับกลุ่มลูกค้าที่มีความต้องการสินค้าที่มีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ไม่เหมือนใครได้มากขึ้น

บางทีไปเดินตามห้างสรรพสินค้า หรือ ร้านที่จำหน่ายผลิตภัณฑ์เครื่องหนัง ก็จะพบเห็นหนังสัตว์ประเภทอื่น นอกเหนือจากหนังวัว เพิ่มขึ้น อย่างเช่น หนังปลากระเบน หนังจระเข้ หนังงู หนังนกกระจอกเทศ ซึ่งมีราคาสูงพอสมควร ถ้าผู้ประกอบการหันมาใช้หนังประเภทนี้บ้าง จะเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า และเป็นการเพิ่มโอกาสทางการตลาดให้กับตัวเองได้

บ้านเรายังมีผู้ผลิตเครื่องหนังประเภทหนังสัตว์ที่มีเอกลักษณ์หรือมีลวดลาย เฉพาะตัว หรือมีความแปลกประหลาด (Exotic)ไม่มากนัก

ซึ่งถือว่ายังมีโอกาสเติบโตอยู่อีกมากนะครับ ที่สำคัญ  มีตลาดนำเข้าที่สำคัญ คือ อิตาลี ซึ่งเน้นความเป็นแฟชั่นส่วนตลาดนำเข้าที่สำคัญ อีกแห่งคือ จีน ซึ่งมีความเชื่อเรื่องโชคลาง โชคลาภ  ความโชคดี ความรุ่งเรือง  เช่น หนังจาก

ปลากระเบน    เชื่อว่าช่วยเรียกเงินเข้ากระเป๋า ความร่มเย็นเป็นสุข

จระเข้         เชื่อว่าทำให้โชคดี/นำโชคลาภมาให้

งู   เชื่อว่าทำให้การประกอบอาชีพคล่องตัว หรือความลื่นไหลของธุรกิจ

นกกระจอกเทศ     เชื่อว่ามีความมั่นคง ยั่งยืน

ผลิตภัณฑ์เด่นส่วนใหญ่ เช่นหนังปลากระเบน และหนังจระเข้ เป็นสินค้าระดับบนมีราคาสูง  เนื่องจากกรรมวิธีการฟอกหนังใช้ต้นทุนสูง และมีจุดเด่น คือ การออกแบบที่ประณีต สวยงาม  ฝีมือในการตัดเย็บความสามารถในการต่อลายของหนังที่เนียน และไร้รอยต่อ

ซึ่งถ้ามีผู้ประกอบการหันมาพัฒนาฝีมือในการผลิตสินค้าประเภทหนังพิเศษมากขึ้น ก็จะเป็นการยกระดับผลิตภัณฑ์ และฝีมือของช่างบ้านเราขึ้นไปอีก

อีกไม่นาน เราก็ก้าวเข้าสู่  AEC หรือ ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน อย่างเต็มตัวแล้ว คำถามก็คือ จะมีปัจจัยใดที่เป็นโอกาสสำหรับธุรกิจเครื่องหนังของไทย ที่ผู้ประกอบการควรรีบหาช่องทางเข้าถึง เพื่อใช้ประโยชน์จากโอกาสนั้นบ้าง

โอกาสการ AEC ที่สำคัญก็คือ เป็นการเพิ่มแหล่งวัตถุดิบในการผลิตจากเกษตรกรไทยผู้เลี้ยงปศุสัตว์ลดลง ปัจจุบันจำนวนโคและกระบือที่เลี้ยงมีน้อยลงมาก โรงงานฟอกหนังต้องนำ เข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ การเปิดเสรีทางการค้า จะช่วยให้เราสามารถจัดหาวัตถุดิบจากประเทศเพื่อนบ้านได้มากขึ้น

โอกาสในการเข้าไปลงทุนตั้งฐานการผลิตในประเทศเพื่อนบ้านที่เป็นแหล่งวัตถุดิบและแรงงานราคาถูก ซึ่งประเทศที่มีศักยภาพและน่าสนใจได้แก่ ประเทศเวียดนาม

และโอกาสที่สำคัญ ก็คือ ตลาดและกลุ่มเป้าหมายมีขนาดใหญ่ขึ้น เพราะสามารถส่งขายในกลุ่มประเทศอาเซียนได้ เพียงแต่ต้องอาศัยกลไกการตลาดผ่านคนท้องถิ่น เราคงไม่สามารถเข้าไปทำการตลาดได้โดยตรง เหมือนการทำตลาดในบ้านเรา

 
ใส่ความเห็น

Posted by บน พฤษภาคม 19, 2014 in Management, SMEs Strategy

 

ป้ายกำกับ: ,

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: